Dia de Amigos, czyli Dzień Przyjaciół na Azorach
Dia de Amigos, Dia de Amigas, Dia de Compadres, Dia de Comadres… Na Azorach wyjątkowo intensywnie świętuje się ostatnie cztery czwartki karnawału. Dzień Przyjaciół, Dzień Przyjaciółek, Dzień „Współojców” i Dzień „Współmatek” to święta wyjątkowe, typowe dla archipelagu azorskiego. I nadal ważne, szczególnie te dwa pierwsze. A jak to się zaczęło? To read an English version of this article click HERE. Historia obchodów tych świąt ma prawdopodobnie około 100 lat. Sąsiedzi gromadzili się, żeby przygotować kukurydzę, pszenicę i inne zboża na zbliżające się Festas do Espirito Santo, czyli uroczystości ku czci Ducha Świętego. Żeby się nie nudzić, zajmowali sobie czas poezją i przyśpiewkami. Więzi między sąsiadami zacieśniały się, a wiersze i utwory muzyczne coraz chętniej wychwalały przyjaźń. Po jakimś czasie tradycyjne przygotowania do Festas do Espirito Santo przestały mieć aż takie znaczenie. Spotkania w niewielkich grupach zastąpiono organizacją na poziomie gminy. Przyjaciele i znajomi nadal jednak chętnie się spotykali. Wartością stało się wspólne spędzanie czasu i celebrowanie znajomości. Dziś Dzień Przyjaciół i Dzień Przyjaciółek są jednymi z najchętniej obchodzonych świąt na Terceirze. Czwarty czwartek przed końcem karnawału to Dzień Przyjaciół. Wszystkie panie zostają w domu, a na ulice wyspy wylegają grupy panów. Grupy te mogą liczyć zarówno trzy osoby, jak i trzydzieści – wedle zasady „przyjaciel mojego przyjaciela jest moim przyjacielem”. Takie spotkanie to okazja do wyrwania się z rutyny codziennego życia, do psychicznego odpoczynku i zobaczenia się z tymi, z którymi czasem nie widziało się od długiego czasu. A dla lokalnych lokali gastronomicznym – dla podbudowania swojego budżetu. Trzeci czwartek przed końcem karnawału należy do pań. Często fantazyjnie, karnawałowo ubrane grupy kobiet świętują Dzień Przyjaciółek, podobnie jak panowie, w restauracjach, barach i innych miejscach, gdzie można zjeść i wypić coś dobrego, a czasem potańczyć lub… pokibicować striptizerowi w jego pokazie. Tak, tak, striptiz na katolickich, konserwatywnych w poglądach wyspach to nie jest nic zaskakującego i często towarzyszy Dia de Amigos i Dia de Amigas. Jeszcze nie rozwikłałam zagadki, jak to jest możliwe, ale… stojący na ulicy automat z prezerwatywami, lubrykantami i testami ciążowymi na pewno stanowi element tej samej układanki. Dzień Współojców i Współmatek są bardziej spokojne. Zazwyczaj upamiętniane sms-em z pozdrowieniami czy drobnymi słodkościami. Ale, ale – kim jest w ogóle współojciec? Kim jest współmatka? „Współojciec” i „współmatka” to moje tłumaczenia, będące kalkami językowymi. Myślę, że w tym przypadku kalki najwierniej oddają sens tych funkcji. Współojcowie i współmatki to grupy osób tej samej płci, które mają duży wpływ na wychowanie nowego członka społeczeństwa. Współojcowie to najczęściej ojciec i ojciec chrzestny danego dziecka, współmatki – matka i matka chrzestna. Na wyspach bowiem życie nadal toczy się w grupach. Oczywiście coraz bardziej popularny robi się zachodnioeuropejski indywidualizm, ale większość życia społecznego cały czas opiera się na kontaktach międzyludzkich, zwłaszcza tych wewnątrzrodzinnych. Rodzina to świętość, a przy okazji – wielka pomoc w codziennym życiu. Siostra podrzuci jajka i mleko od krowy, brat – pomarańcze, mama – świeżo upieczone ciasto, kuzynostwo zajmie się dzieckiem przez sobotnie popołudnie – i można funkcjonować. A w kolejną sobotę przejąć kolejkę opieki nad dziećmi kuzynostwa. I podrzucić wszystkim zainteresowanym fasolę z ogródka za domem. Fasoli za domem nie mam, ale w grupie przyjaciół faktycznie funkcjonuję. A Dia de Amigas świętowałam na wyspie już trzy razy. Jest co świętować! Przecież przyjaźń to jeden z najpiękniejszych wynalazków ludzkości! Dia de Amigas to lokale wypełnione po brzegi pełnymi dobrej energii kobietami, to ulice pełne rozgadanych spacerowiczek, to samochody, w których widać roześmiane damskie twarze… Dobrze widzieć tyle radości w jednym momencie. A jeszcze lepiej – dać się tej radości ponieść i naładować sobie nią baterie na kolejne dni. A gdyby zabrakło, wiecie – telefon do przyjaciela. Albo przyjaciółki!
Dia de Amigos, i.e. Friends’ Day in the Azores
Dia de Amigos, Dia de Amigas, Dia de Compadres, Dia de Comadres… The last four Thursdays of the Carnival are extremely intensely celebrated in the Azores. Boyfriends’ (Male Friends’) Day, Girlfriends’ (Female Friends’) Day, Cofathers’ Day and Comothers’ Day are exceptional holidays, typical of the Azores archipelago. And still important, especially the first two. And how did it start? The history of celebrating these holidays is probably about 100 years old. The neighbors were gathering to prepare corn, wheat and other grains for the upcoming Festas do Espírito Santo, a celebration in honor of the Holy Spirit. In order not to get bored, they amused themselves with poetry and chants. Bonds between neighbours strengthened, and poems and musical pieces more and more eagerly praised friendship. After some time, traditional preparations for the Festas do Espírito Santo stopped having such meaning. Meetings in small groups were replaced by an organization at the commune level. Friends and acquaintances, however, were still eager to meet. Spending time together and celebrating friendship has become a value. Nowadays, Boyfriends’ (Male Friends’) Day and Girlfriends (Female Friends’) Day are one of the most celebrated holidays in Terceira. The fourth Thursday before the Carnival is Boyfriends’ Day. All the ladies stay at home, and groups of gentlemen come out on the streets of the island. These groups can include both three people and thirty – according to the principle „my friend’s friend is my friend”. Such meetings are an opportunity to break free from the routine of everyday life, to rest mentally and see those who have not seen each other for a long time. And for local dining outlets – to build up their budget. The third Thursday before the end of the Carnival belongs to ladies. Often fancifully, carnival-dressed groups of women celebrate Girlfriends’ Day just like men, in restaurants, bars and other places where you can eat and drink something good, and sometimes dance or… cheer on the stripper in his show. Yes, yes, striptease on Catholic, conservative islands is not surprising and it often accompanies Dia de Amigos and Dia de Amigas. I haven’t solved the puzzle yet, but… the machine on the street with condoms, lubricants and pregnancy tests is definitely part of the same puzzle. The Cofather’s Day and Comothers’ Day Day are more peaceful. They are usually commemorated by a text message with greetings or small sweets. But… who is a cofather? And who is a comother? Well, they are people of the same sex that have a big impact on raising a new society member. Cofathers are most often the father and the godfather of a child, and comothers – the mother and the godmother. On the islands, life still goes on in groups. Of course, Western European individualism is becoming more and more popular, but most of social life is still based on interpersonal contacts, especially those within the family. Family is holiness, and by the way – great help in everyday life. Sister will drop eggs and milk from a cow, brother – oranges, mother – freshly baked cake, cousins will take care of the child on Saturday afternoon – and you can function. And next Saturday, take over the queue to look after the cousins’ children. And give everyone interested beans from the garden behind the house. I don’t have beans behind the house, but I do function in a group of friends. And I celebrated Dia de Amigas three times on the island. There is something to celebrate! Friendship is one of the most beautiful inventions of humanity! Dia de Amigas means places filled with women full of good energy, it means streets full of chatty strollers, it means cars with smiley women faces… It’s good to see so much joy in the same time. And it’s even better to let yourself be carried away by this joy and to recharge your batteries with it for the next days. And if it ran out, you know – a phone call to a friend. Or a girlfriend!