This Carnival was different
This Carnival was different. It was the first real Carnival in my life. I’ve been living in Terceira since January 2017, so this Carnival was the fourth during my life on the island. I still remember the first one. Everyone was telling: “You have to go to the Carnival”, and I was stiffening when I heard the phrase “you have to”. I didn’t feel like having fun. I was missing my family as hell and I felt more like sitting down and crying than celebrating. But I eventually put on a make-up as for Halloween and I went there. I walked among dressed up, smiling people, I took some photos. I went also to see balinhos, although my Portuguese was rather measly at that time, so I couldn’t understand a word from the shows. I tried filhoses do forno and filhoses fritas. And I decided that I liked bailinhos and filhoses, but costume parties were not for me. And this year I thought: the Carnival = party And after all, I like parties. I like meeting friends, I like having good fun. A friend proposed to meet in a group of friends and go to the party to Rua de Sāo Joāo. (A party which is apparently the last years’ invention, but it found its sympathizers very quickly). So we met, dressed up and went to the party. And it turned out that it was possible to go and to have fun! Ok, a small explanation – for me a party on a street is interesting for the first two hours. Later it gets boring, because neither you can dance (the music leaves a lot to be desired, maybe that’s why nobody dances here) nor talk (because it’s too loud). But the first two hours are worth experiencing them. The Carnival – what does it mean? Ok, a party is there, but generally – what does this Carnival mean? Lately I was looking for information about the Carnival to tell you about it on the Facebook and Instagram. And of course here, on the blog. I got to know that the word “carnival” comes from the Italian word “carnevale”. And that word has its Latin origin – of course! When you read what it means, your life will never be the same again. Are you ready? “Carnival” from Latin means “remove meat” or “farewell to meat”. Can you imagine? Steaks straight from the “Madagascar” instead of the Venice masks. Such a preparation for the Lent. I’ll leave you with that image. When you bounce back, you can continue reading. The Carnival in Terceira Are you still here, are you breathing? Good, now there will be something calmer. We’ll also get into the history, but a bit more recent. The end of the 19th century / the beginning of the 20th century. In the whole Europe dance shows were very popular. Groups known today as bailinhos evolved out of those dance shows. There are many theories about the origin of bailinhos. One of them tells that these were the emigrants coming back from Brasil that introduced a plot to the dance shows. Was it really like that? Probably we’ll never know it. But it’s nice to think that the local traditions have something in common with the amous Carnival in Rio. Bailinhos – a unique tradition from Terceira We know though that bailinhos are a tradition that exists only in Terceira. Bailinhos are stage groups that prepare their shows especially for the Carnival. Most of the groups consists of 20-24 people, usually amateurs. Each of the groups has to prepare its own script and arrangement to a typical music (rarely – writes their own music). Each team is also responsible for their costumes, make-up, scenography, stage props, logistics. Not even mentioning the choreography and direction. They start rehearsals a few weeks earlier. All that to play during the Carnival four days in a row in front of thousands of people. – Pedro, you all on this island wouldn’t work, you would only prepare some festivals all the time!– And do you have any idea how much work it takes to prepare a festival?? What do bailinhos talk about? The bailinhos performances are extremely popular. Around 60 groups visit every year around 40 culture centers located on the island and play in front of thousands of people. What do they talk about? About everything that during that time moves the local and international community. There may appear such issues as the government, health services, racial prejudices, low-cost airlines. There are also such topics as homosexuality, gender equality, betrayal, alcohol, limited transportation within the archipelago, rivalry between the islands, politics, inefficiency of courts, disputes between neighbours, climate changes. And many, many more. To understand bailinhos is to understand the island To understand well the bailinhos performances, you have to first of all speak Portuguese well and second of all – understand the local community. Jokes are simple but they hit into what the audience is interested in. From these performances you can read perfectly what the island’s community lives on. It’s a mirror of reality, it’s worth looking into it. In the article „Big Carnival in small Terceira” I wrote about how much I was surprised at the beginning by the lack of any plan and „schedule” of performances. I am not surprised anymore. Now I see that this is a part of culture. Just like following one bailinhos group like your favourite rock band. Or like eating bifana, broad beans and filhoses during breaks. Bailinhos performances are the largest „gathering” of popular theater in Portuguese language in the whole world. And all that on a small island. People wait for the Carnival for the whole year During the carnival, the habitants are eagerly celebrating Dia de Amigos, Amigas, Compadres and Comadres. Recently also bailinhos for the elderly, which takes place before the main Carnival weekend, is also popular. But these are the last 4 days that are the most important. People
Ten karnawał był inny
Ten karnawał był inny. To był pierwszy prawdziwy karnawał w moim życiu. Mieszkam na Terceirze od stycznia 2017, więc tegoroczny karnawał był czwartym w mojej wyspiarskiej historii. Do dziś pamiętam pierwszy. Wszyscy mówili „Musisz iść na karnawał”, a ja sztywniałam na słowo „musisz”. Nie było mi do śmiechu. Koszmarnie tęskniłam za rodziną i miałam ochotę raczej usiąść i płakać niż świętować. To read an English version of this article click HERE. Ale w końcu pomalowałam się jak na Halloween i poszłam. Przeszłam się między poprzebieranymi, roześmianymi ludźmi, porobiłam kilka zdjęć. Pojechałam też zobaczyć balinhos, mimo że mój portugalski wówczas leżał i kwiczał, więc nie rozumiałam ani słowa z przedstawień. Spróbowałam, co to filhos do forno i filhos frita. I stwierdziłam, że bailinhos i filhoses tak, ale przebierane imprezy – to nie dla mnie. A w tym roku pomyślałam: karnawał = impreza A przecież imprezy lubię. Lubię spotykać się ze znajomymi, lubię się dobrze bawić. Koleżanka zaproponowała, żebyśmy w kilka osób się spotkali i poszli na imprezę na Rua de Sāo Joāo. (Która ponoć jest wynalazkiem ostatnich lat, ale bardzo szybka znalazła swoich zwolenników.) I spotkaliśmy się, przebraliśmy się i poszliśmy. Okazało się, że można! I można się dobrze bawić! Ok, tutaj małe wyjaśnienie – dla mnie impreza na ulicy jest ciekawa przez pierwsze dwie godziny. Później robi się nudno, bo ani potańczyć (muzyka pozostawia wiele do życzenia, może dlatego tutaj nikt nie tańczy), ani pogadać (bo za głośno). Ale te dwie pierwsze godziny są warte doświadczenia. Karnawał – co to znaczy? No dobrze, impreza imprezą, ale co to tak właściwie jest, ten karnawał? Szukałam ostatnio informacji o karnawale, żeby opowiedzieć Wam o nim na Facebooku i na Instagramie. No i tutaj, na blogu. Dowiedziałam się, że słowo „karnawał” pochodzi od włoskiego słowa „carnevale”. To słowo ma zaś swoje łacińskie korzenie – oczywiście! Jak przeczytacie, co oznacza, Wasze życie już nigdy nie będzie takie samo. Gotowi? „Karnawał” to z łaciny „usuwać mięso” lub „żegnaj mięso”. Wyobrażacie sobie? Befsztyki rodem z „Madagaskaru” zamiast weneckich masek. Takie przygotowanie do Wielkiego Postu. Zostawię Was z tym wyobrażeniem. Jak dojdziecie do siebie, możecie czytać dalej. Karnawał na Terceirze Jesteście jeszcze, oddychacie? Dobrze, to teraz będzie trochę spokojniej. Też się zagłębimy w historię, ale trochę bliższą. Końcówka XIX w./ początek XX w. W tym czasie z tradycyjnych pokazów tanecznych, popularnych wówczas w całej Europie, wyewoluowały grupy znane dziś jako bailinhos. Są różne teorie na temat tego, jak dokładnie powstały. Jedna z nich mówi, że fabułę do tańców wprowadzili emigranci wracający z Brazylii. Czy właśnie tak było? Pewnie nigdy się nie dowiemy. Ale miło pomyśleć, że tutejsze zwyczaje mają coś wspólnego ze słynnym karnawałem w Rio. Bailinhos – unikalna tradycja Terceiry Wiemy natomiast, że balinhos to tradycja istniejąca wyłącznie na Terceirze. To grupy estradowe przygotowujące przedstawienia specjalnie na okres karnawału. Większość grup złożona jest z 20-24 osób, najczęściej amatorów. Każda grupa pisze swój scenariusz i przygotowuje aranżację do typowej karnawałowej muzyki (rzadziej – pisze własną). Każdy zespół jest też odpowiedzialny za swoje stroje, makijaże, scenografię, rekwizyty, logistykę. Nie wspominając już o choreografii i reżyserii. Próby zaczyna się kilka tygodni wcześniej. Wszystko po to, żeby podczas karnawału przez cztery dni grać przed tysiącami ludzi. – Pedro, wy tu na tej wyspie w ogóle byście nie pracowali, tylko ciągle jakieś imprezy przygotowywali!– A ty wiesz, ile to pracy, przygotować taką imprezę?? O czym mówią bailinhos? Przedstawienia bailinhos cieszą się olbrzymią popularnością. Ok. 60 różnych grup odwiedza corocznie ok. 40 ośrodków kultury zlokalizowanych na całej wyspie i gra przed tysiącami osób. O czym opowiadają? O wszystkim, co w danym czasie dotyka lokalną i międzynarodową społeczność. Może się pojawić temat rządu, służby zdrowia, uprzedzeń rasowych, tanich linii lotniczych. Przedstawiane są też takie kwestie, jak homoseksualizm, równouprawnienie, zdrada, alkohol, ograniczony transport w archipelagu, rywalizacja pomiędzy wyspami, polityka, niewydolność sądów, spory sąsiedzkie, zmiany klimatyczne. I wiele, wiele innych. Zrozumieć bailinhos to zrozumieć wyspę Żeby zrozumieć dobrze bailinhos, trzeba po pierwsze dobrze mówić po portugalsku, po drugie – rozumieć lokalną społeczność. Żarty są często proste, ale trafiające w to, co interesuje odbiorców. Z tych przedstawień można doskonale wyczytać, czym żyje społeczność wyspy. To lustro rzeczywistości, warto w nie zajrzeć. W artykule „Carnaval na Terceirze” pisałam o tym, jak bardzo mnie dziwił na początku brak jakiegokolwiek planu i „rozkładu jazdy” przedstawień. Dziś już mnie to nie dziwi. Dziś widzę, że to jest część kultury. Podobnie jak jeżdżenie za jedną grupą bailinhos jak za ulubionym zespołem rockowym. Czy jedzenie bifany, bobu i filhoses w przerwach. Przedstawienia bailinhos to największe „zgromadzenie” teatru powszechnego w języku portugalskim w całym świecie. A to wszystko na małej wyspie. Na karnawał czeka się cały rok Mieszkańcy wyspy w trakcie karnawału świętują ochoczo Dia de Amigos, Amigas, Compadres i Comadres, od niedawna popularne są również bailinhos osób starszych, które odbywają się przed głównym weekendem karnawału. Ale to te 4 ostatnie dni są najważniejsze. Czeka się na nie cały rok. Świętowanie karnawału zaczyna się w ostatnią sobotę przed Środą Popielcową i kończy we wtorek, w polskie Ostatki. Wtorek jest dniem wolnym od pracy. Wyobrażacie sobie? Dostać wolne tylko po to, żeby odespać imprezę. Jest to jakiś pomysł. Kiedyś robiono imprezy karnawałowe w zamkniętych przestrzeniach. Teraz w sobotę i w poniedziałek jest impreza na świeżym powietrzu, na Rua de Sāo Joāo w Angrze. Wszyscy przychodzą w fantazyjnych strojach i bawią się przy dźwiękach muzyki (jak wspomniałam, wiele pozostawiającej do życzenia, ale niewielu osobom zdaje się to przeszkadzać). Można spotkać piratów, marynarzy, postaci z bajek, herosów, księżniczki, zwierzęta, księży, rycerzy, żołnierzy, policjantów, pawie, baletnice, potwory, kościotrupy… Mogłabym tak długo wymieniać, ale myślę, że jest to już jasne. Jedynym ograniczeniem jest Twoja wyobraźnia. A przez wszystkie cztery dni (długie wieczory, a w sobotę i poniedziałek również noce, aż do świtu) ludzie zbierają się w ośrodkach kultury i oglądają bailinhos. Są tam nie tylko po to, żeby zobaczyć przedstawienia, ale też po to, żeby spotkać się ze znajomymi, porozmawiać, pośmiać się, zjeść coś dobrego. Karnawał zwiastuje koniec zimy Kiedyś karnawał był celebrowany jako pożegnanie z okresem zabawy i przywitaniem Wielkiego Postu. Dziś już nie ma aż
Big Carnival in small Terceira
Carnival in Terceira – a big carnival on a small island Carnival (in Portuguese: Carnaval) is one of the events that the islanders are waiting for all year. And the moment it’s over – they cure a cold and wait for the next one. And next. And next. It is a tradition that is definitely worth looking at. I will lead you through it with my eyes. „You have to go to the carnival” – I hear. But how do I have to? Carnival is just a carnival, every occasion to celebrate is good and I don’t feel like celebrating right now. And how is it – that the carnival lasts from Saturday to Tuesday? And that Tuesday (Shrovetide) is supposedly a day off just because there is a party? And some public institutions also have a day off Monday? What the hell? But fine. I’m putting on a leather dress, I’m drawing a black spider’s web around my eyes and I’m going out. I hear later that my outfit was more suited to Halloween than to carnival. That it is gloomy at Halloween and wild and colourful at carnival. But that’s okay, I’m going to check what’s all the fuss about. Before leaving the bar of a friend, I still see a boy in a pink ballet skirt and pink tulle wings. I’m going out. I’m going to Rua de São João. And there’s a real party there. Rua de São João is one of the streets leading from the main street Rua da Sé to the marina in Angra. During the carnival (just like during Sanjoaninas) it becomes the party center of the island. Everyone who loves costume parties gets here. Especially on the last Saturday and… Monday of the carnival. Yes, Monday – eventually, Tuesday is a day off and you can sleep. Creating a fancy, original costume is a challenge that many people gladly take on. They try, buy, order, sew, knit, cut, glue, paint… The more expressively and colourfully, the better. On the streets you can see witches, pirates, frogs, knights, trees, and even Frida Kahlo. „That’s why in the stores they had all these Spiderman and maids costumes, and masks, and hats in all sorts of colours and shapes,” I’m thinking. And I’m watching groups of laughing people who party as if it was the best party of their lives. Who knows, maybe it is. The next best one will be on Monday. Another one – during the Sanjoaninas. And then again the carnival. I’m walking and looking at people. I am not in a fun mood at the end of February 2017, the beginning of my stay on the island, when I don’t know what and how, I feel how different I am. There is a crowd on the street, but somehow I can’t get lost in this crowd. I come back home feeling that this is a fantastic tradition, but not mine. Maybe someday I’ll get to her, maybe not. But it’s definitely an event worth seeing. Bailinhos, though, conquer my heart. Everyone around is also talking about bailinhos. And everyone is surprised that I do not know what it is. Well, this is a typical Terceira tradition, so it’s no surprise I don’t know it. But I get to know it quickly. Bailinhos are theater, music and dance groups, composed mainly of amateurs, which are created especially for the carnival period (last weekend, from Saturday to Tuesday). Original scenarios, music, choreographic arrangements, specially sewn costumes in all colours of the rainbow, long weekend and evening rehearsals… All this in order to drive for four days from one cultural center to another and comment on contemporary social and political reality from the stage. Both local, understandable only to the inhabitants of the island or even a commune, and worldwide. Sometimes there are professionals in the groups, but usually bailinhos are people who have their other work and occupancies – and only for the carnival period they put on a colourful costume and enter the stage. Some invariably every year for two decades. Or longer. Because it’s an addictive activity. Before this happens, however, bailinhos will have long weeks of preparation. Carnival is such an important event that even test dates in schools are sometimes postponed because of it! My first contact with bailinhos consists mainly of questions starting with „But how is it possible?” But how is it possible that there is no schedule? But how is it possible that no one knows when the next group will come? And who will be the next group? But how is it possible that you have no idea how long it will last? But how is it possible that you have food and drink, and blankets? Are you really going to sit here from the afternoon until the very morning?? During the first experience with bailinhos, I didn’t understand not only a word from the stage, but I also didn’t understand the whole cultural context. In small and larger cultural centers, people come as soon as possible, take their seats, put on a blanket and sit in fact from the afternoon until the dawn. They watch one performance after another, comment, compare to what the same group showed last year. They wonder which bailinhos are the most interesting this year, evaluate the set and costumes, wait impatiently for their neighbour, daughter or fish seller to appear on the stage. They go to the bar to eat bifana and treat each other with biscuits. Yes, there is a bar next to each cultural center during the carnival, where you can buy a bifana (a roll with a cutlet I mentioned several times, the absolute hit of each event), beer and other drinks and snacks. Besides, everyone is usually well stocked with chips, biscuits and orangeade. Carnival is not the time for healthy eating. Unfortunately, this trend has not arrived on the island yet. But many bacteria and viruses arrive to the carnival. It is