Portugalski spokój
Portugalski spokój nie jest tak słynny na świecie jak duńskie hygge, choć powinien być. Ale może najpierw przydałaby się na ten spokój osobna nazwa. W końcu to, co nienazwane, nie istnieje. Użyjmy więc słowa calma. Calma [czyt. kalma] to po portugalsku właśnie spokój, opanowanie. To umiejętność podejścia do sytuacji z dystansem i zaakceptowania rzeczywistości taką, jaka jest. To umiejętność cieszenia się życiem mimo tego, że daleko mu do doskonałości. To read an English version of this article click HERE. Portugalczycy to nie Hiszpanie. Mimo że żyją na jednym kontynencie (no, może poza wyspiarzami), są różni. Portugalczycy mają w sobie dużo radości, ale też pewną dozę melancholii. W końcu to w tym kraju zrodziło się słynne fado, czyli portugalski blues, wpisany w 2011 roku na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. To w tym kraju wszechobecne jest saudade, czyli mieszkanka tęsknoty i melancholii za tym, co na zawsze utracone. Saudade i fado mają w sobie dużą dozę smutku, artyści fado często są bardzo dramatyczni w przekazie. Śpiewają o rozdartym sercu, tęsknocie za ojczyzną, za matką, o żalu za tym, co już nie wróci. A jednocześnie są z tą stratą i tęsknotą, z tym pogodzeni. Portugalczycy zgadzają się na rzeczywistość. Akceptują ją taką, jaka jest. Dużo się o tym mówi we wszystkich ruchach mindfulnessowych, podkreśla się przy okazji praktyk medytacyjnych – ale jeszcze nie spotkałam innej europejskiej nacji, która bez górnolotnych słów i odwołań do filozofii Wschodu faktycznie by wcielała tę ideę w życie. Portugalska zgoda na rzeczywistość może czasem drażnić osobę taką, jak ja – wychowaną i żyjącą wcześniej w świecie, w którym trzeba się rozwijać, wychodzić poza swoją strefę komfortu, wchodzić coraz wyżej po szczeblach różnych drabin. A tu jest calma. Znajomy nauczyciel niedawno stracił pracę, bo pojawiła się (na chwilę) osoba, którą zastępował. Portugalski system oświaty przypomina trochę wojsko – idziesz tam, gdzie cię wyślą. Znajomy stracił więc z dnia na dzień pracę i w styczniu (kolejne „rozdanie” miejsc pracy) się dowie, czy wróci na Terceirę, czy wyślą go na Corvo (najmniejsza wyspa na Azorach, na której mieszka ok. 400 osób), czy może gdzieś na kontynent. W sensie – do Portugalii kontynentalnej. Tu tak się mówi: „na kontynent”. Albo wręcz: „do Portugalii”. Stracił pracę, był załamany, ale i tak podkreślał, że może to szansa dla niego na coś lepszego. Może w ten sposób zostanie wysłany tam, gdzie w tej chwili przebywa jego rodzina. Może jeszcze podziękuje koleżance z pracy za to, że się pojawiła. Pewna dziewczyna w dodatkowej pracy zarobiła całkiem niezłą kwotę, wydała ją, po czym się dowiedziała, że ktoś źle policzył jej wynagrodzenie i musi oddać ok. 300 Euro. Nie była zadowolona, ale nie kłóciła się. Stwierdziła, że szkoda jej chłopaka, który źle wszystko policzył i bardzo się wstydził, że musi prosić o zwrot – i po prostu oddała pieniądze. We wszelkich miejscach pracy jedynymi osobami buntującymi się przeciwko zastanym zasadom są obcokrajowcy. Ci, którzy są przyzwyczajeni do tego, że pracuje się określoną ilość godzin, a za dodatkowe dostaje się ekstra wynagrodzenie lub czas wolny. Ci, którzy domagają się sprawiedliwości i uznania dla swojego działania. Portugalczycy mają swoją calma i siedzą cicho. I tylko między sobą czasem szepczą, że coś jest nie tak. A czasem nie. Czasem po prostu to akceptują. Z jednej strony – kraj się przez to nie rozwija tak, jak mógłby się rozwijać. Portugalia dopiero teraz powoli wygrzebuje się z kryzysu, który ją dotknął. Z drugiej strony – ludzie są zdrowsi. Koleżanka, która jest na wyspie od kilku miesięcy, opowiadała mi o swoich niedawnych zmaganiach z lokalną administracją. I o tym, że jeśli chciała coś załatwić, sama musiała walczyć o to na każdym kroku, bo nikomu się z niczym nie spieszyło, a ją goniły terminy. Słuchałam jej i widziałam siebie sprzed dwóch lat, kiedy opieszałość tutejszych pracowników wyprowadzała mnie z równowagi. Dziś nadal uważam, że można pracować o wiele lepiej. Ja sama lubię pracować i pracuję intensywnie. I dalej mam w sobie zakorzenione poczucie, że właśnie tak powinno się pracować i działać Ale co kogo interesuje moje „powinno się”? Każdy człowiek ma swoje podejście do tematu. I swój kontekst kulturowy. I w momencie, kiedy przestaję od innych wymagać tego, co „powinni”, a po prostu czerpię z tego, co chcą mi dać – ogarnia mnie spokój. Czuję, że szacunek do tego, że ktoś jest inny, zmniejsza u mnie poziom stresu. To, co „musi” być „koniecznie dziś” zrobione – nie zawsze jest aż takie pilne. Pan, który zamknął sklep przed czasem, mógł mieć ku temu ważny powód, a dla mnie świat się przecież nie zawali, jeśli kupię prezent jutro, a nie dziś. Ktoś się zatrzymał na środku drogi, bo spotkał znajomego, i zatamował cały ruch? Nie szkodzi, relacje interpersonalne są ważniejsze niż pośpiech. Pani za barem zamiast obsłużyć ciebie, wdaje się w długą pogawędkę ze znajomym stojącym obok? Zamiast się denerwować, uśmiechnij się do faktu, że ludzie cenią sobie jeszcze rozmowę i bycie razem. „Tylko spokój może nas uratować”. Coś w tym jest. W tym szalonym świecie, w którym nie mamy czasu cieszyć się chwilą i sobą nawzajem, za to poganiamy się i denerwujemy, kiedy ktoś działa nie według naszej myśli, warto wybrać się do Portugalii i poczuć ich calma. Być tu i teraz, i akceptować wszystkie, nawet najsilniejsze emocje, ale nie dać się im ponieść. Czerpać z chwili. Przeżywać, jak tu często usłyszycie, jeden dzień na raz. Spróbujcie! Jak to mówią informatycy – u mnie działa!
Włącz tryb offline
Jedź na Azory i włącz tryb offline. Odpocznij. Azory to dobre miejsce do odpoczynku. Bliskość natury sprawia, że można zapomnieć o całej reszcie świata. Zwłaszcza kiedy masz telefonie w trybie offline. Wczoraj na szlaku włączyłam w telefonie tryb samolotowy. Koleżanka poleciła mi go kiedyś jako tryb, który oszczędza baterię. Jak jestem w środku lasu, to przecież i tak się nikt do mnie nie dodzwoni. To było cudowne uczucie. Chłonąć przyrodę, chłonąć kontakt z ludźmi. Nie przejmować się niczym – po prostu być. To read an English version of this article click HERE. Dziś poszłam ze znajomymi popływać. Woda 18 stopni – jak Bałtyk latem. Odkopałam strój kąpielowy i ruszyłam ku przygodzie. Kiedy już byłam w wodzie, dotarło do mnie, że naprawdę mamy grudzień. W Polsce zima, tutaj dzień, którego nie powstydziłoby się najpiękniejsze lato. Pomyślałam sobie, że życie jest piękne. Wbrew temu, co się niektórym wydaje, nie jestem na wiecznych wakacjach. Ale czerpię z natury i z portugalskiego sposobu pojmowania świata, i uczę się balansu. Uczę się odpoczywać. Uczę się robić sobie moje małe, prywatne wakacje na tyle często, na ile jest mi to potrzebne. To równie ważne jak jedzenie i oddychanie. I nie chodzi o to, żeby pojechać jak najdalej – choć jakby ktoś się chciał wybrać na Terceirę, to oczywiście zapraszam. Chodzi o to, żeby uwolnić swój umysł. Pozwolić sobie pobyć tu i teraz. Bez zamartwiania się tym, co się stało lub się nie stało, i bez lęku o to, co się wydarzy lub nie wydarzy. Pobyć tu i teraz – i docenić trwającą chwilę. Bo tylko tę chwilę mamy. I tylko to życie mamy. W zależności od wierzeń, możemy mieć życie po śmierci lub kolejne wcielenia. Ale w tym momencie mamy tylko to jedno. Mamy określoną rzeczywistość, określone wydarzenia. Jeśli zamiast się na nie denerwować – zaczniemy czerpać z nich garściami, nasze zdrowie psychiczne będzie nam wdzięczne. A jeśli uśmiechniemy się do ludzi, którzy nas otaczają, może oni odwzajemnią uśmiech. I dzień stanie się lepszy. Spróbujemy?
O spotkaniu z drugim człowiekiem
Dziś będzie o spotkaniu z drugim człowiekiem. W końcu czy to w Polsce, czy na Terceirze, czy nawet w odległej Australii – żyjemy w społeczeństwie. Czy tego chcemy, czy nie. Współczesny człowiek jest tak skonstruowany, że unika, jak może, przyznania, że potrzebuje innych ludzi. Chce być samowystarczalny, chce mieć wielkie, przestronne mieszkanie z widokiem z góry na inne wieżowce, szybki samochód, rozwiniętą karierę i wakacje dwa razy do roku w jakimś gorącym, słonecznym zakątku, gdzie może się sfotografować w luksusowym hotelu, na tle rozstawionych dookoła basenu leżaków. Do tego często chciałby się być na tym zdjęciu z kimś, kto ma podobną pozycję w życiu i będzie się dobrze prezentował na Instagramie. Po zakończonej sesji zdjęciowej, znanej również jako wakacje, współczesny człowiek zostawia swojego modela, wraca do swojego loftu czy condo, odpala Instagrama, sprawdza ilość lajków i komentarzy, i myśli z niechęcią o tym, że w poniedziałek znów musi iść do pracy. Do pracy, której nie lubi, w której zgrywa super pewnego siebie supermana (bądź superwoman), żeby zarobić na mieszkanie, samochód i wakacje – jedyny moment, kiedy naprawdę ma czas żyć. Gdzie w tym wszystkim czas na spotkanie z drugim człowiekiem? Nie ma. W tej wersji nie ma czasu na spotkanie z drugim człowiekiem. Nie ma czasu na to, żeby usiąść i zwyczajnie z kimś pobyć. Żeby posłuchać po raz tysięczny tej samej historii i po raz tysięczny kogoś przytulić i powiedzieć, że da radę. Żeby pójść na spacer i wspólnie zadziwić się zielenią drzew. Żeby wspólnie zepsuć korek od butelki wina, no bo jakoś tak nie chciał się poddać korkociągowi. I śmiać się, wpychając ten korek do środka butelki. Żeby zorganizować grilla nie po to, żeby jeść, ale po to, żeby pobyć razem. Posłuchać siebie nawzajem, pouśmiechać się do siebie, pomilczeć. Po prostu być. Człowiek to zwierzę stadne. Potrzebujemy siebie nawzajem. Choćbyśmy nie wiem, jak się zaklinali, jesteśmy tak stworzeni, żeby żyć razem, a nie osobno. I nie chodzi mi tutaj o fakt zależności ekonomiczno-egzystencjalnych, takich jak to, że ja sumuję tabelki w Excelu, a ktoś uprawia dla mnie marchewkę. To jest chyba nadal w miarę oczywiste, choć pewnie nie wszyscy myślą o tym, że ich kiełki też ktoś musiał wyhodować. I nie mówię też o tym, że cały świat powinien się łączyć w pary. Jestem daleka od takiego myślenia. Nic na siłę, lepiej być samemu niż w nieodpowiedniej relacji. Nie ma co dawać wysysać z siebie energii. Mówię o tym, że potrzebujemy bliskości. Potrzebujemy bliskości innych ludzi. Potrzebujemy tego ciepła, które jesteśmy w stanie dostać tylko w spotkaniu z drugim człowiekiem. Tego poczucia jedności, kiedy razem oglądamy zachód słońca, kiedy pijemy razem wspólnie zrobioną kawę, kiedy razem zdobywamy szczyty (choćby te szczyty miały zaledwie kilka metrów), kiedy razem się męczymy, upadamy, płaczemy, a potem wstajemy i idziemy dalej, i próbujemy znowu i znowu, i znowu. Mówię o tym spotkaniu z człowiekiem, kiedy otwieramy nasze serce mimo świadomości, że może zaboleć. Kiedy mimo strachu decydujemy się komuś zaufać. Kiedy zrzucamy nasze maski superherosów i jesteśmy sobą. Niedoskonali, zbyt emocjonalni, zbyt mało pewni siebie, ciągle niepewni, drżący o to, czy zaraz nam się nie posypie cały świat. Ale prawdziwi. Bo tylko prawdziwi jesteśmy w stanie naprawdę spotkać drugiego człowieka. Tylko dusza jest w stanie dotknąć drugiej duszy, serce – drugiego serca. I takie spotkanie może przerażać. Może się nam wydawać, że jak to, przecież ja taki i taki, taka i taka, jak ktoś może mnie polubić w takiej wersji? Przecież muszę udawać, że to, że tamto. I się zapętlamy. Bo później mamy świadomość tego, że ktoś polubił nie nas, ale naszą maskę. I stajemy się jeszcze bardziej zamknięci w sobie i samotni. A tymczasem rozwiązanie jest jedno – zaufać. Oczywiście nie ślepo, nie pierwszej napotkanej osobie, ale jednak – zaufać. Z pełną świadomością tego, że może zaboleć. Że ktoś może się okazać niegodny naszego zaufania. Że ktoś może nas zranić, odejść z hukiem z naszego życia, a my zostaniemy z wielką raną w sercu. Ale może też utulić nasz niepokój i sprawić, że rozkwitniemy. Że trudne chwile życia nie będą tak trudne, a piękne będą jeszcze piękniejsze. Przeczytałam kiedyś, że przyjaciele pomagają żyć i przeszkadzają pracować. Pomagają żyć – na pewno. Czy przeszkadzają pracować? Niekoniecznie. Jeśli wprowadzają w nasze życie ład, to dlaczego mieliby przeszkadzać nam pracować? Jeśli są w stanie wesprzeć nas w chwilach trudnych i motywować nas do rozwoju, to tylko dobrze i dla naszego życia, i dla naszej pracy. Bo to w końcu jedno kontinuum. Przez całe życie kochałam ludzi. I teraz, na mojej małej wyspie, poznaję kolejnych. Niektórzy zostają, niektórzy pojawiają się na chwilę, niektórzy zostawiają wyraźny ślad w moim sercu i zajmują w nim na stałe kawałek miejsca. Część osób pojawia się na wyspie na kilka miesięcy i wyjeżdża. Dziś odwiozłam na lotnisko przyjaciół, z którymi spędziłam tutaj pięć miesięcy. Pięć miesięcy pracy, pięć miesięcy życia. Pięć miesięcy przelotnych spotkań i machania do siebie z daleka, pięć miesięcy wspólnego rozumienia i nierozumienia rzeczywistości, pięć miesięcy szczerego śmiechu, pięć miesięcy głębokich rozmów i pozwalania sobie na to, żeby płynęły łzy. I pomagania tym łzom ciepłym słowem, ramieniem i sercem. I choć dziś też płakałam, i choć nadal ciężko mi uwierzyć, że zniknęli z mojej codzienności – cieszę się, że w niej byli. Że wnieśli w moje życie i życie innych osób tyle ciepła, tyle słońca, tyle radości. I wiem, że nadal w moim życiu będą, mimo że nie będę ich już widywała codziennie. Mam w życiu szczęście do ludzi. I tych tutaj, i tych, którym to ja zniknęłam z codzienności w Polsce. I jeśli mam mieć w życiu jakiś pomysł i jakiś cel – poza milionem pomysłów, które kłębią mi się w głowie i wydają zupełnie nierealne – to jest to bliskość z ludźmi. Czasem wymagająca, czasem zaskakująca i sprawdzająca moje człowieczeństwo, moją wrażliwość – ale prawdziwa. Bo to jest to, co jest dla mnie w życiu najważniejsze – spotkanie z drugim człowiekiem. Mimo moich niepewności, mimo moich tendencji do znikania, mimo moich lęków – to jest to, co ma dla mnie znaczenie. A dla Ciebie
Cztery miesiące na środku Atlantyku
Cztery miesiące na środku Atlantyku – i co dalej? I co wcześniej? I co w ogóle? Nie wiem, kiedy ten czas minął, a jednocześnie czuję się, jakby minął co najmniej rok. Życie kręci mi się jak w kalejdoskopie, dostrzegam wszystkie jego barwy i odcienie, czasem wiruje mi w głowie, jakbym była na olbrzymiej huśtawce albo kolejce górskiej – raz w górę, raz w dół. Sinusoida, „falowanie i spadanie”, ekscytacja i rozpacz. A to wszystko na własne życzenie, wystarczy tylko kupić bilet i wsiąść w odpowiedni samolot. Oczywiście o ile kupi się właściwy bilet. Ja na szczęście tym razem nie pomyliłam dat, a jedynie bagaże – ale druga walizka zamiast roweru bardziej mi się tu przydała niż dwukołowy przyjaciel. Na rowerze tylko nad ocean I nie daj Boże z powrotem! Bo z powrotem to ciągle pod górkę. Pożyczyłam tu rower od znajomego i próbowałam jeździć. Z akcentem na „próbowałam”. Nawet naprodukowałam sobie sporo endorfin, ale później potrzebowałam wielu godzin na zreperowanie płuc. Satysfakcja była, ale chyba jednak z kolarstwa górskiego chwilowo zrezygnuję. Co najmniej raz w tygodniu rano jeżdżę w kierunku mariny, żeby się trochę spocić przy bieganiu. Biegam z widokiem na ocean, na wschodzące słońce, na Monte Brasil. I pocę się coraz bardziej, bo na dworze jest coraz cieplej. No, może poza ostatnim powrotem zimy. W niedzielę mieliśmy armagedon, wiatr w porywach do 100 km/h, wilgotność powietrza 93%, deszcz (jak to się ładnie mówi – oberwanie chmury), który wyglądał, jakby padał poziomo, bo tak wiało. Nie, tego dnia nie biegałam, tego dnia spałam. Nauczyłam się, że kiedy potrzebuję odpocząć – muszę odpocząć. Żyję w zgodzie z przyrodą Może nie chodzę spać z kurami, bo w kurniku byłoby mało wygodnie, ale bardziej czuję swój organizm i bardziej go słucham. Mam tu mniej energii niż w Polsce, co może być spowodowane innym klimatem. Powietrze jest dużo bardziej wilgotne, więc też „cięższe”. Mniejsza ilość energii powoduje, że bardziej odbieram sygnały od mojego organizmu. Wiem, co mu odpowiada, co mu nie odpowiada. Zawsze potrzebowałam odpowiedniej dawki snu, ale tutaj potrzebuję jej jeszcze bardziej. Kiedy na dworze robi się ciemno, zaczyna mi się wytwarzać melatonina. Kiedy biegnę kolejny kilometr, czuję, że biegnę już wyłącznie na swojej silnej woli, mimo że przecież mam już za sobą półmaraton. Może nie ćwiczę codziennie rano jogi i nie zaczynam dnia od szklanki świeżo wyciśniętego soku z owoców, jak było w pewnej reklamie (albo raczej – parodii tego typu reklam), ale słucham, co moje ciało mi mówi. I słucham tego, co mówi mi moja dusza Słucham swojego wewnętrznego głosu, słucham tego, co gdzieś głęboko we mnie. I wiecie co? Głęboko we mnie jest wiele rzeczy, których się tam zupełnie nie spodziewałam. Nagle na światło dzienne wychodzą dotąd ukryte lęki i niepewności, jak na przykład niepewność, czy mój angielski jest na tyle dobry, żebym była w stanie przekazać dokładnie to, o co mi chodzi. Wiem, że mówię dobrze, ale to nie jest mój ojczysty język. Jak ostatnio powiedział mi jeden kolega: „W obcym języku, nawet jeśli się go zna świetnie, zawsze jest się trochę głupszym niż w swoim ojczystym”. I tak jest. I musiałam to przezwyciężyć. I musiałam się nauczyć być sobą w języku, którego wiele lat temu w ogóle nawet nie chciałam zaczynać się uczyć, bo mi się nie podobał, bo wolałam brzmienie (tak, tu się posypią na mnie gromy) języka niemieckiego! A tu nagle mam być sobą po angielsku. Jeszcze ze świadomością, że nasza osobowość zmienia się w zależności od języka, którym się posługujemy, bo każdy język trochę inaczej opisuje świat. Zanim poznałam tutejsze Polki, stawałam nieraz przed lustrem i mówiłam do siebie: „Nazywasz się Milena Dąbrowska i jesteś fantastyczna”. I strach trochę mijał. Odkryłam też wiele dobrego Odkryłam, że moja rodzina i moi przyjaciele są dla mnie jeszcze ważniejsi niż myślałam. Zawsze wiedziałam, że są ważni. I zawsze starałam się spędzać z nimi czas, chciałam im dawać kawałek siebie. Ale też nie zawsze zgrywaliśmy się w czasie, każdy ma swoje zajęcia, z niektórymi osobami widywałam się częściej, z innymi rzadziej. Byliśmy blisko fizycznie (teraz nawet 400 km, które miałam do domu, wydaje mi się jak rzut beretem), a i tak niekoniecznie łatwo było się spotkać. Ale nagle odczułam, że sam fakt, że w ogóle mogliśmy się spotkać, że mieliśmy taką możliwość – już dawał mi ogromne poczucie komfortu. Świadomość, że mogłam wsiąść w metro czy przejść się kawałek i porozmawiać choć chwilę z kimś bliskim, że mogłam wsiąść w samochód i przejechać te 400 km, i znaleźć się w rodzinnym domu – dawała ogromny spokój. Kiedy tego zabrakło, nagle poczułam się bardzo sama. Ja, która zawsze potrzebowałam prywatności i samotności, nagle miałam jej za dużo i nie wiedziałam, co z nią zrobić. Musiałam oswoić samotność Nauczyć się, że ludzie nie zawsze są obok, i sobie z tym poradzić. I czerpać z tego, że mam czas dla siebie, na swoje pomysły, na swój samorozwój, na pobycie sama ze sobą, ze swoimi myślami, wyobrażeniami, odczuciami. I jeszcze bardziej rozwinąć umiejętność komunikacji przez internet, który w tej chwili błogosławię. A jednocześnie otworzyć też serce na ludzi, którzy są tu na miejscu. Na ludzi, którzy są tu dla mnie, którzy chcą być ze mną, wspierać mnie, cieszyć się ze mną. Początek, kiedy oswajałam się ze wszystkim, był dla mnie trudny i mało z kim się w tym czasie spotykałam. Owszem, cieszyłam się bardzo widokami, cieszyłam się, że tu jestem, ale też wszystkiego się bałam. Bałam się też spotykać z ludźmi, żeby się za bardzo nie przywiązać, żeby za chwilę nie cierpieć, jak będę się z nimi rozstawać. Bo nie wiedziałam jeszcze, ile zostaję. Pierwsza wersja dotyczyła okresu do końca maja. Teraz jest już druga połowa maja i wiem, że zostaję dłużej. I wiem też, że chcę mieć ludzi w swoim życiu. Otworzyłam swoje serce na ludzi Albo raczej: znów otworzyłam. Bo ono było otwarte, tylko coś dziwnego się z nim działo przez jakiś czas. Utwierdziłam się w przekonaniu, że mimo że bardzo cenię sobie samotność – nie jestem typem samotnika. Pamiętam jedno berlińskie śniadanie z przyjaciółmi, kiedy ze zdumieniem odkryłam, że